Z perspektywy komercjalizacji własności przemysłowej wyniki pierwszego pilotażowego badania dotyczącego dalszych losów patentów przyznanych przez Urząd Patentowy RP pokazują, że instrumenty wsparcia powinny uwzględniać specyfikę poszczególnych grup podmiotów. Do wyników badania zrealizowanego z udziałem Urzędu Patentowego RP, SGH i GUS odnosi się w najnowszym komentarzu eksperckim mgr inż. Adam Rosik z Centrum Bezpieczeństwa i Innowacji Obronnych Łukasiewicz – ITECH.
Komercjalizacja patentów napotyka różne bariery w zależności od rodzaju podmiotu będącego ich właścicielem. Jak wskazuje Adam Rosik, oznacza to, że skuteczne wspieranie transferu technologii wymaga odejścia od jednego, uniwersalnego modelu na rzecz rozwiązań dostosowanych osobno do sektora nauki i biznesu.
W sektorze nauki problemy koncentrują się przede wszystkim wokół dostępu do rynku i kapitału. W szkolnictwie wyższym najczęściej wskazywaną barierą jest brak popytu na technologię – wymienia go 81 proc. respondentów. Kolejnym istotnym problemem jest niedostateczne zainteresowanie rynku i inwestorów, wskazane przez 60 proc. badanych. W przypadku instytutów badawczych bariery są bardziej równomiernie rozłożone, jednak problemy związane z popytem nadal pozostają znaczące.
W przedsiębiorstwach sytuacja jest bardziej zróżnicowana. W firmach produkcyjnych, budowlanych i infrastrukturalnych brak popytu na technologię wskazuje około jednej trzeciej respondentów, a wśród kolejnych barier pojawiają się m.in. zmiana strategii biznesowej, zmiana sytuacji zewnętrznej oraz nieopłacalność ekonomiczna. Oznacza to, że decyzje o komercjalizacji są w większym stopniu powiązane z bieżącą sytuacją przedsiębiorstwa, oceną ryzyka i kalkulacją biznesową.
Nieco inaczej wygląda sytuacja w przedsiębiorstwach usługowych. Po braku popytu na technologię najczęściej wskazywane są niedostateczne zainteresowanie inwestorów oraz brak środków finansowych. Firmy muszą więc jednocześnie mierzyć się z ograniczeniami rynkowymi, kapitałowymi i finansowymi.
Wyniki badania pokazują również skalę niewykorzystanego potencjału. Spośród analizowanych patentów tylko co czwarty został wykorzystany gospodarczo, najczęściej bezpośrednio przez właściciela. Jednocześnie 64,7 proc. wszystkich patentów objętych analizą pozostaje poza rynkiem.
Zdaniem Adama Rosika diagnoza barier jest ważnym punktem wyjścia do projektowania skuteczniejszych mechanizmów wsparcia komercjalizacji własności intelektualnej. Kolejnym krokiem powinno być dopasowanie narzędzi do specyfiki poszczególnych grup podmiotów.
W przypadku uczelni i instytutów badawczych szczególnego znaczenia nabierają działania ułatwiające dostęp do rynku, rozwój pośredników komercjalizacji, profesjonalizacja kadr odpowiedzialnych za transfer technologii oraz skuteczniejsza współpraca z inwestorami. W przypadku przedsiębiorstw instrumenty powinny natomiast uwzględniać różne rodzaje ryzyka – od opłacalności ekonomicznej i zmian strategii biznesowej po wpływ otoczenia makroekonomicznego.
Diagnoza problemu już jest. Teraz potrzebne są działania, które – wykorzystując wyniki badania – pozwolą skuteczniej wspierać komercjalizację patentów i przekładać potencjał polskiej nauki i przedsiębiorstw na rozwój nowoczesnej, innowacyjnej gospodarki.
Przeczytaj komentarz: „Bariery komercjalizacji patentów w Polsce. Komentarz wyników badania patentów przyznanych przez Urząd Patentowy RP podmiotom krajowym w latach 2019–2023”: