Dziś w Warszawie w gmachu PAN spotkali się decydenci, eksperci i analitycy z Ukrainy oraz państw członkowskich UE, w tym przedstawiciele polskiej administracji, instytucji unijnych oraz kluczowych ośrodków badawczych z Brukseli, Budapesztu, Florencji, Kijowa i Warszawy by zmierzyć się z pytaniem, jak uczynić proces akcesji korzystnym zarówno dla krajów Unii, jak i Ukrainy.
Dotychczasowe ramy polityki rozszerzenia nie były projektowane z myślą o scenariuszu akcesji w cieniu wojny, dlatego coraz wyraźniej zarysowuje się dylemat: zbyt wolna integracja grozi erozją strategicznego znaczenia Unii i osłabieniem europejskiego zakotwiczenia Ukrainy, zbyt szybka – bez nowych mechanizmów zabezpieczających – może wywołać silne napięcia polityczne wewnątrz państw członkowskich. Warsztat współorganizowany przez Sieć Badawczą Łukasiewicz – ITECH został pomyślany jako przestrzeń szukania wyjścia poza tę pozorną alternatywę, we współpracy z Central European University, European University Institute oraz kluczowymi ośrodkami analitycznymi z regionu.
Jednodniowe spotkanie stanowi kontynuację projektu Enlargement Hub i służy przetestowaniu koncepcji nowych instrumentów zarządzania integracją, w tym idei powołania wyspecjalizowanej agencji łączącej odbudowę Ukrainy z jej stopniowym włączaniem w struktury Unii. Dyskutujemy, jak połączyć logikę „merit-based” akcesji z realiami gospodarki wojennej, polityki przemysłowej i sektorowej integracji w takich obszarach jak rolnictwo czy infrastruktura, z udziałem m.in. Laszlo Bruszta z Central European University (CEU Enlargement Hub); Dariii Marchak z Ministerstwa Gospodarki Ukrainy; Michała Kapy – Pełnomocnika Rządu RP ds. Ukraine Recovery Conference; Gerarda Rolanda z University of California, Berkeley, Veroniki Anghel z European University Institute; Melanii Parzonki z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (PISM); Jerzego Plewy – byłego dyrektora generalnego Dyrekcji Rolnictwa Komisji Europejskiej, obecnie eksperta sieci Team Europe Direct; Erika Jonesa – Dyrektora Centrum Studiów zaawansowanych im. Roberta Schumana przy Europejskim Instytucie Uniwersyteckim; Ivana Nagornyaka – Policy Fellow w EPIK oraz doradcy Wicepremier ds. integracji europejskiej i euroatlantyckiej Ukrainy; György Raskó – byłego sekretarza stanu ds. rolnictwa na Węgrzech; Oleksandry Avramenko – przewodniczącej Komitetu ds. Integracji Europejskiej w stowarzyszeniu Ukrainian Agribusiness Club – UCAB; Andrew Schenkel ze Stockholm School of Economics; a także innych zaproszonych ekspertów z Ukrainy oraz państw członkowskich UE.
Warsztat otworzyła rozmowa dyrektora Łukasiewicz – ITECH Michała Matlaka z Michałem Kapą, dyrektorem Biura Współpracy Międzynarodowej Polskiego Funduszu Rozwoju odpowiedzialnego za organizację konferencji URC na temat tego wydarzenia.
Program warsztatu obejmuje trzy zasadnicze bloki. Pierwszy poświęcony jest ogólnym wyzwaniom zarządzania procesem integracji w warunkach wysokiej niepewności oraz temu, jak przekształcić rozszerzenie z gry o redystrybucję kosztów w proces generowania wspólnych korzyści dla Ukrainy i państw członkowskich. Drugi panel traktuje rolnictwo jako obszar doświadczalny: uczestnicy analizują, jak łagodzić obawy związane z otwarciem rynku rolnego, jednocześnie wydobywając potencjał dla regionalnej współpracy i wspólnych inwestycji. Trzeci blok dotyczy „geopolityki czasu” – pytamy, czy standardowa, wieloletnia ścieżka akcesji jest w ogóle adekwatna w warunkach wojny oraz jak mogłaby wyglądać realistycznie przyspieszona, a zarazem wiarygodna trajektoria członkostwa.
Warsztat ma charakter zamknięty i roboczy, lecz jego stawka wykracza daleko poza jedno wydarzenie. Wnioski i sporne kwestie wypracowane dziś w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie posłużą do przygotowania dyskusji w ramach Ukraine Recovery Conference w Gdańsku oraz do dalszych prac nad rozwiązaniami instytucjonalnymi, które mogą przesądzić o tym, czy rozszerzenie Unii okaże się sukcesem.
