Jak zmienić uzależnienie w suwerenność? – wokół tego pytania koncentrowała się dyskusja w Łukasiewicz – ITECH o narastającym deficycie cyfrowym Polski, dominacji globalnych platform i możliwych drogach wyjścia z tej zależności.
W Łukasiewicz – ITECH odbyło się seminarium poświęcone deficytowi cyfrowemu Polski oraz relacjom między polską gospodarką a globalnymi platformami technologicznymi. Punktem wyjścia do rozmowy był raport „Cyfrowy bilans Polski. Jak zmienić uzależnienie w suwerenność?” przygotowany dla Sieci Badawczej Łukasiewicz przez Jana Oleszczuka‑Zygmuntowskiego z Polskiej Sieci Ekonomii.
Z danych przedstawionych w raporcie wynika, że w 2016 r. import produktów cyfrowych do Polski wynosił ok. 9 mld zł, podczas gdy w 2024 r. to już blisko 48 mld zł rocznie, przy eksporcie na poziomie ok. 3 mld zł. Oznacza to wzrost deficytu cyfrowego z ok. 6 mld zł do ok. 45 mld zł rocznie. W perspektywie 2030 r. deficyt w obrocie produktami cyfrowymi może być porównywalny z deficytem w handlu energią – co najlepiej obrazuje, z jak dużym wyzwaniem mamy do czynienia.
Dyskusja w Łukasiewicz – ITECH dotyczyła nie tylko liczb, ale przede wszystkim odpowiedzi na pytanie, jak zmienić obecne cyfrowe uzależnienie w większą suwerenność gospodarczą i technologiczną. Wśród poruszanych wątków znalazły się m.in.: potrzeba prowadzenia bardziej zdecydowanej cyfrowej polityki przemysłowej, wspieranie krajowych produktów i usług cyfrowych, dywersyfikacja dostawców chmury oraz świadome kształtowanie popytu na usługi globalnych platform – w tym debata o ograniczeniach używania smartfonów przez dzieci i młodzież.
Uczestnicy podkreślali, że sama polityka centralna, zwłaszcza w realiach rosnącego populizmu, nie wystarczy, aby skutecznie ograniczyć władzę big techów. Dlatego ważnym elementem rozmowy były inicjatywy oddolne: spółdzielnie platformowe, modele współwłasności danych, rozwój rozwiązań open source oraz budowa lokalnych ekosystemów treści i usług cyfrowych, które mogą stać się realną przeciwwagą dla monopoli platformowych.
Wspólnym mianownikiem wypowiedzi było przekonanie, że innowacja nie może sprowadzać się do imitowania istniejących modeli big techów. Jeżeli Polska chce ograniczyć swój deficyt cyfrowy i budować cyfrową suwerenność, musi inwestować we własne produkty, standardy i instytucje, a równolegle mieć odwagę ograniczać popyt na usługi, które pogłębiają zarówno ekonomiczne, jak i społeczne uzależnienie od globalnych platform.
