Łukasiewicz – ITECH rozpoczyna prace nad interdyscyplinarnym Programem Azjatyckim, poświęconym współpracy Polski z państwami Azji w wymiarze gospodarczym, naukowym, technologicznym i instytucjonalnym. Faza pilotażowa programu potrwa od września do grudnia 2026 r., a jego pełne uruchomienie planowane jest na 2027 r.
Potrzeba stworzenia programu wynika z wyraźnego przyspieszenia relacji Polski z partnerami azjatyckimi. W ostatnich latach rozwijane były kontakty bilateralne z Indiami, Koreą Południową i Tajwanem, obejmujące m.in. współpracę gospodarczą, inwestycyjną, technologiczną i w obszarze bezpieczeństwa. Rosnąca liczba porozumień, wizyt na szczeblu rządowym oraz wspólnych przedsięwzięć pokazuje, że za deklaracjami politycznymi powinno pójść także trwałe zaplecze analityczne, eksperckie i instytucjonalne, zdolne wspierać dalszy rozwój tych relacji.
Azja odgrywa coraz większą rolę w światowej gospodarce, rozwoju nowych technologii i systemie bezpieczeństwa. Państwa regionu należą do liderów m.in. w obszarze półprzewodników, sztucznej inteligencji, elektromobilności, przemysłu bateryjnego, robotyki, energetyki oraz technologii obronnych. Jednocześnie wypracowały odmienne modele współpracy pomiędzy administracją publiczną, instytucjami naukowymi i biznesem, które mogą stanowić ważny punkt odniesienia w dyskusji o przyszłym modelu rozwoju Polski.
Współpraca ta nie powinna być jednak postrzegana wyłącznie jako możliwość korzystania przez Polskę z azjatyckich doświadczeń i technologii. Polska, której znaczenie gospodarcze, polityczne i związane z bezpieczeństwem w Unii Europejskiej rośnie, może być dla państw Azji atrakcyjnym partnerem badawczym, przemysłowym i technologicznym, a także ważnym punktem dostępu do rynku europejskiego oraz Europy Środkowo-Wschodniej. Program ma zatem służyć budowaniu dwustronnych relacji opartych na wymianie wiedzy, wspólnym rozwijaniu technologii i tworzeniu przedsięwzięć korzystnych zarówno dla Polski, jak i dla partnerów azjatyckich.
Tajwan, Korea Południowa i Indie
W pierwszym etapie program skoncentruje się na Tajwanie, Korei Południowej i Indiach. Każdy z tych partnerów reprezentuje odmienny model rozwoju i posiada inne doświadczenia istotne z perspektywy Polski.
Tajwan i Korea Południowa w ciągu kilku dekad przeszły drogę od gospodarek peryferyjnych do globalnych liderów technologicznych. Ich sukces opierał się m.in. na konsekwentnej polityce przemysłowej, wysokich nakładach na badania i rozwój oraz tworzeniu instytucji łączących naukę z gospodarką.
Szczególnie interesująca jest rola takich organizacji jak tajwański Industrial Technology Research Institute czy koreańskie instytuty skupione wokół National Research Council of Science and Technology. Ich działalność obejmuje nie tylko prowadzenie badań, lecz także rozwijanie technologii, wspieranie ich wdrażania i komercjalizacji oraz współpracę z przemysłem.
Indie stanowią odmienny przypadek – to szybko rozwijająca się gospodarka, ważny uczestnik globalnych procesów technologicznych i największa demokracja świata. Państwo rozwija m.in. sektor cyfrowy, przemysł farmaceutyczny, zieloną energetykę oraz własne zdolności technologiczne i produkcyjne.
Dobór tych trzech partnerów nie zamyka programu na inne kraje Azji. Jednym z zadań fazy pilotażowej będzie ocena, czy jego zakres powinien zostać w przyszłości rozszerzony. Chiny pozostaną natomiast istotnym kontekstem analitycznym dla rozumienia przemian zachodzących w regionie oraz ich wpływu na polską i europejską gospodarkę.
Trzy wymiary programu
Program Azjatycki będzie rozwijany w trzech wzajemnie powiązanych wymiarach: naukowym, rządowym i technologicznym.
Wymiar naukowy obejmie analizę modeli działania azjatyckich instytutów badawczych oraz rozwój współpracy między jednostkami naukowymi. Planowane są wspólne badania, seminaria, konferencje, wymiana ekspertów i projekty realizowane z partnerami zagranicznymi.
Wymiar rządowy skoncentruje się na politykach publicznych wpływających na rozwój strategicznych sektorów. Analizowane będą m.in. instrumenty polityki przemysłowej, regulacje, kontrola eksportu, polityka zamówień publicznych, rozwój kadr oraz mechanizmy wzmacniania odporności gospodarczej.
Wymiar technologiczny ma prowadzić do wskazania konkretnych obszarów współpracy. Ważnym zadaniem będzie określenie, jakie technologie Polska może rozwijać wspólnie z partnerami azjatyckimi, jakie kompetencje powinna wzmacniać oraz w jakich dziedzinach posiada potencjał atrakcyjny dla zagranicznych instytucji i przedsiębiorstw.
Wśród wstępnie wskazywanych tematów znalazły się m.in. technologie podwójnego zastosowania, energetyka, bezpieczeństwo, materiały krytyczne, sztuczna inteligencja, robotyka, przemysł kosmiczny, półprzewodniki, technologie cyfrowe oraz rozwiązania dla medycyny i przemysłu farmaceutycznego. Ostateczne priorytety zostaną wypracowane wspólnie z partnerami programu.
Od analiz do praktycznych rekomendacji
Program ma łączyć działalność badawczą z przygotowywaniem praktycznych rekomendacji dla administracji publicznej, instytucji naukowych i przedsiębiorstw, zgodnie z think-tankową charakterystyką Łukasiewicz – ITECH. Jego rezultatami będą m.in. raporty, policy papers i policy briefs odpowiadające na konkretne potrzeby decydentów.
Istotnym elementem będzie budowanie konsorcjum polskich instytucji zainteresowanych współpracą z Azją. Łukasiewicz – ITECH ma pełnić funkcję koordynatora, łączącego kompetencje instytutów badawczych, uczelni, administracji publicznej i biznesu.
Planowane jest także stworzenie sieci ekspertów współpracujących z programem w formule non-resident fellows. W fazie pilotażowej do udziału mają zostać zaproszone dwie lub trzy osoby, a w pełnej formule programu grupa ta może zostać rozszerzona do sześciu–dziewięciu badaczy i praktyków z Polski oraz państw azjatyckich.
Eksperckie mapowanie koncepcji
Założenia programu zostały poddane konsultacjom podczas dwóch spotkań eksperckich. 27 lipca 2026 r. w siedzibie Łukasiewicz – ITECH odbyło się spotkanie robocze z udziałem badaczy i analityków zajmujących się Azją. Dzień później w warszawskiej kawiarni „Czytelnik” zorganizowano śniadanie eksperckie, w którym uczestniczyli przedstawiciele ministerstw, instytutów badawczych, biznesu, organizacji gospodarczych, środowiska dyplomatycznego oraz mediów.
Program Azjatycki ma stać się platformą łączącą wiedzę analityczną, kompetencje technologiczne i doświadczenie instytucji publicznych oraz przedsiębiorstw. Jego celem będzie przejście od ogólnych deklaracji dotyczących współpracy międzynarodowej do konkretnych projektów, partnerstw i rekomendacji wspierających rozwój polskiego potencjału innowacyjnego.
