Dr Oleg Dietkow, Joanna Grudowska i dr Katarzyna Iwińska z Łukasiewicz – ITECH wzięli udział w 17. konferencji European Sociological Association. Podczas wydarzenia zaprezentowali dwa wystąpienia poświęcone Polskiemu Programowi Energetyki Jądrowej – sposobom, w jakie jego realizację postrzegają eksperci, a także znaczeniu presji czasu, bezpieczeństwa i suwerenności energetycznej.
Konferencja European Sociological Association to jedno z najważniejszych wydarzeń dla europejskiego środowiska socjologicznego. Tegoroczny udział ekspertów Łukasiewicz – ITECH koncentrował się na społecznych, instytucjonalnych i strategicznych uwarunkowaniach rozwoju energetyki jądrowej w Polsce.
Jak eksperci postrzegają polski program jądrowy?
Pierwsze z wystąpień, „Framing Nuclear Energy in Poland’s Energy Transition: Expert Perspectives on the Polish Nuclear Power Programme”. Prezentowane przed dr Iwińską Referat został zaprezentowany w ramach ścieżki Environment and Society, w sesji poświęconej energetyce jądrowej.
Badanie przeprowadzone przez ekspertów Łukasiewicz – ITECH dotyczy sposobów, w jakie eksperci i osoby zaangażowane w kształtowanie polityki energetycznej oraz zarządzanie sektorem jądrowym postrzegają realizację Polskiego Programu Energetyki Jądrowej. Autorzy wykorzystali metodologię Q, pozwalającą zidentyfikować wspólne wzorce interpretowania najważniejszych wyzwań związanych z rozwojem energetyki jądrowej.
Analiza objęła m.in.: zagadnienia związane z suwerennością energetyczną, rozwojem infrastruktury i technologii, kwestiami klimatycznymi i środowiskowymi, uwarunkowaniami ekonomicznymi, społecznym wymiarem programu – w tym jego akceptacją i dostępnością odpowiednio wykwalifikowanych pracowników oraz aspekty temporalność wdrażania PPEJ.
Badacze zidentyfikowali trzy główne narracje dotyczące rozwoju energetyki jądrowej. Łączy je przekonanie o jej strategicznym znaczeniu dla dekarbonizacji, bezpieczeństwa energetycznego i stabilności systemu elektroenergetycznego. Różnice dotyczą natomiast sposobu definiowania najważniejszych wyzwań i ryzyk – m.in. sprawności instytucji, transparentności procesu, presji czasu oraz równowagi pomiędzy eksperckim podejmowaniem decyzji a zaangażowaniem społecznym.
Czy program jądrowy może zostać zrealizowany na czas?
Drugie wystąpienie – „Temporal Urgency and Energy Sovereignty – The Case of the Polish Nuclear Power Programme”. Zostało zaprezentowane w ścieżce Science and Technology, podczas sesji Governance, Standards and Public Policy.
W tym badaniu autorzy skoncentrowali się na tym, jak eksperci zaangażowani w realizację Polskiego Programu Energetyki Jądrowej rozumieją i hierarchizują bezpieczeństwo energetyczne w kontekście zmian, jakie przyniosły kryzys energetyczny po 2022 roku, rosyjska agresja na Ukrainę oraz rosnąca presja związana z dekarbonizacją. Analiza została oparta na 22 pogłębionych wywiadach z ekspertami reprezentującymi 11 instytucji publicznych oraz na materiale z dyskusji panelowej.
Wyniki pokazują, że w eksperckim dyskursie szczególnie silnie wybrzmiewają kwestie regulacji i zarządzania, podczas gdy przystępność cenowa energii zajmuje znacznie mniej istotne miejsce. Dostępność energii i suwerenność energetyczna są konsekwentnie stawiane ponad kosztami, a sprawna realizacja programu – ponad szeroką partycypacją społeczną. W obszarze środowiskowym większy nacisk kładzie się natomiast na ograniczanie emisji i realizację celów klimatycznych niż na szersze rozumienie zrównoważonego rozwoju.
Analiza pokazuje tym samym, że sposób myślenia o energetyce jądrowej w Polsce jest silnie kształtowany przez uwarunkowania bezpieczeństwa i sytuację geopolityczną. Ma to znaczenie nie tylko dla realizacji samego programu jądrowego, ale również dla sposobu zarządzania transformacją energetyczną, udziału społeczeństwa w procesach decyzyjnych, sprawiedliwości energetycznej oraz budowania zaufania społecznego.
Oba wystąpienia przedstawiają uzupełniające się perspektywy na rozwój energetyki jądrowej w Polsce. Pokazują, że jej przyszłość zależy nie tylko od technologii i infrastruktury, ale również od sprawności instytucjonalnej, sposobu zarządzania procesem, społecznej legitymizacji podejmowanych decyzji oraz zdolności do realizacji długoterminowych przedsięwzięć w warunkach rosnącej presji na bezpieczeństwo i niezależność energetyczną.
Więcej o wynikach tych badań można przeczytać w pełnej wersji raportu Łukasiewicz – ITECH „Polski Program Energetyki Jądrowej: perspektywy realizacji w świetle opinii ekspertów”, którego autorami są również dr Oleg Dietkow, Joanna Grudowska i dr Katarzyna Iwińska.