Członkowie zespołu Łukasiewicz - ITECH są współautorami artykułu naukowego poświęconego społecznemu odbiorowi pojazdów autonomicznych w Polsce.
Tekst pt. Does fear of technology shape social acceptance of autonomous vehicles in Poland? Conclusions from cross-sectional study using structural equation modelling ukazał się w czasopiśmie „Scientific Reports” (Nature Portfolio).
Eksperci Patrycja Didyk, dr Ewa Kawiak-Jawor, Marta Miedzińska i Dominik Zieliński odpowiadali w zespole autorskim m.in. za stworzenie koncepcji metodologicznej, realizację badania, analizę statystyczną oraz współprzygotowanie i redakcję artykułu.
Lęk przed technologią nie musi oznaczać jej odrzucenia
Badanie przeprowadzono w listopadzie 2024 r. metodą ankiety internetowej (CAWI) na ogólnopolskiej próbie 1057 dorosłych mieszkańców Polski. Do analizy wyników wykorzystano modelowanie równań strukturalnych, pozwalające zbadać zależności pomiędzy lękiem technologicznym, oceną użyteczności pojazdów autonomicznych, możliwością ich przetestowania, obserwowaniem ich działania oraz obawami dotyczącymi prywatności danych.
Wyniki pokazują, że lęk przed technologią nie wpływa bezpośrednio na odrzucenie pojazdów autonomicznych. Oddziałuje jednak na sposób, w jaki potencjalni użytkownicy oceniają nowe rozwiązania. Osoby odczuwające większy niepokój związany z technologią zwracają szczególną uwagę na jej praktyczną użyteczność, łatwość obsługi oraz możliwość wcześniejszego przetestowania i obserwowania jej działania.
Najsilniejszym czynnikiem sprzyjającym akceptacji pojazdów autonomicznych okazało się przekonanie, że technologia przyniesie użytkownikowi konkretne korzyści i będzie łatwa w obsłudze. Duże znaczenie miały również możliwość bezpośredniego wypróbowania pojazdu oraz poznania jego działania poprzez obserwowanie innych użytkowników.
Badanie pokazuje jednocześnie, że stosunek Polaków do autonomicznej mobilności pozostaje niejednoznaczny. O istnieniu pojazdów autonomicznych słyszało 58 proc. respondentów, jednak pozytywną opinię na ich temat wyraziło 35 proc. badanych. Podobny odsetek – 34 proc. – oceniał je negatywnie, natomiast 31 proc. nie miało jeszcze sprecyzowanego zdania.
Najpierw doświadczenie, później akceptacja
Wnioski z badania mają znaczenie dla instytucji publicznych, samorządów oraz podmiotów rozwijających technologie autonomicznej mobilności. Zdaniem autorów samo informowanie o parametrach technicznych lub poziomie bezpieczeństwa może nie wystarczyć do budowania społecznego zaufania.
Skuteczniejsze mogą okazać się programy pilotażowe, publiczne demonstracje i możliwość bezpiecznego przetestowania nowych rozwiązań. Komunikacja powinna koncentrować się na ich konkretnych zastosowaniach, takich jak zwiększenie bezpieczeństwa, ułatwienie mobilności osobom starszym i osobom z niepełnosprawnościami czy możliwość wykorzystania czasu podróży na inne aktywności. Istotne pozostaje również przejrzyste informowanie o sposobie pozyskiwania, wykorzystywania i zabezpieczania danych użytkowników.
Współpraca instytutów Sieci Badawczej Łukasiewicz
Wdrażanie innowacyjnych technologii może budzić obawy i wywoływać opór społeczny. Jesteśmy przekonani, że badania nad społeczną akceptacją prowadzone w Łukasiewicz – ITECH mogą w istotny sposób wspierać skuteczne wdrażanie nowych rozwiązań technologicznych oraz zwiększać ich szanse na przyjęcie przez rynek i użytkowników.
Publikacja stanowi ważny rezultat współpracy Łukasiewicz – ITECH z Łukasiewicz – PIMOT. Badania przeprowadzono w ramach projektu „Badania systemu percepcji pojazdów autonomicznych w aspekcie bezpieczeństwa ruchu drogowego na skrzyżowaniach”, realizowanego przez Łukasiewicz – Przemysłowy Instytut Motoryzacji.
Projekt został dofinansowany ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Nauka dla Społeczeństwa II.
Autorami publikacji są: dr hab. Michał Wróblewski, prof. UMK; Patrycja Didyk, Patryk Szwajkowski, dr Ewa Kawiak-Jawor, Dominik Zieliński, Marta Miedzińska, Martyna Poziomska i dr inż. Karol Zielonka.
Gratulujemy!