Za nami wydarzenie towarzyszące Munich Security Conference 2026 pt. zorganizowane przez Łukasiewicz – ITECH oraz European University Institute z inicjatywy prof. Moniki Sus (Polska Akademia Nauk) oraz dyrektora naszego Instytutu – dr. Michała Matlaka.
Celem rozmowy, w której udział wzięło 25 polityków, szefów think-tanków i urzędników była odpowiedź na pytanie: jak Europa może długoterminowo utrzymać wysokie wydatki na obronność i jaka jest w tym rola przemysłu?
Rozmawialiśmy o konieczności nowej umowy społecznej, która brałaby pod uwagę całkowicie nową sytuację w Europie.
Naszymi gośćmi byli, m.in. Michał Baranowski, Tobias Bunde, Boguslaw Chrabota, Ivan Krastev, Bartłomiej Kot, Elena Lazarou, Hiski Haukkala, Agnieszka Homańska, Dr. Zanda Kalnina-Lukasevica, Sylvie Matelly, Agnieszka Pomaska, Jana Puglierin, Michał Szczerba, Anna Wieslander, Cornelia Woll.
Oto kilka wniosków:
1. Potrzebujemy republikańskiego podejścia do obronności
W Finlandii uważa się, że większa skłonność do wsparcia wysiłku obronnego jest wtedy, gdy uczestniczy się w nim też aktywnie, poprzez obowiązkową służbę wojskową: państwo powinno przede wszystkim być bronione przez swoich obywateli.
2. Konieczność nowego podejścia do technologii w Europie
Potrzebna jest zmiana myślenia o technologii: siła militarna coraz bardziej opiera się na przewadze technologicznej, w której Europa utraciła pozycję lidera. Oznacza to konieczność budowy nowych partnerstw oraz zwiększenia inwestycji w badania nad technologiami bezpieczeństwa i rozwiązaniami podwójnego zastosowania (dual use) oraz radykalne przyspieszenie ich transferu do gospodarki.
3. Strukturalny dylemat Europy – jak ma działać jednolity rynek w obszarze obronnym
Jak pogodzić zasady jednolitego rynku z narodowym charakterem przemysłów obronnych? Duża konkurencja może osłabiać zdolności państw członkowskich o słabszym sektorze obronnym, ale ograniczanie jednolitego rynku prowadzi do fragmentacji.
4. Pytanie o Niemcy
Niemiecki budżet na obronność przekroczy połączone budżety obronne Francji i Wielkiej Brytanii: jak zostanie spożytkowany? Czy poziom tych wydatków się utrzyma, jeśli do władzy dojdzie partia promująca szybkie porozumienie z Rosją?
Kolejne debaty o trójkącie: polityka – przemysł obronny – społeczeństwo już wkrótce w ramach EU Security Initiative.
