Wojna w Ukrainie pokazała, że w sytuacji kryzysowej rozwój i wdrażanie nowych technologii mogą gwałtownie przyspieszyć. Pomimo zniszczenia infrastruktury badawczej, ograniczenia finansowania i odpływu naukowców Ukraina zdołała dostosować swój system innowacji do nowych potrzeb. Jakie mechanizmy umożliwiły te zmiany? Czego Polska i Unia Europejska mogą nauczyć się z ukraińskich doświadczeń? O tym rozmawiamy w kolejnym odcinku Łukasiewicz – ITECH PODCAST.
Gościem odcinka jest prof. dr hab. inż. Rafał Łukasik, pełniący obowiązki dyrektora Łukasiewicz – Instytutu Chemii Przemysłowej oraz Łukasiewicz – Instytutu Przemysłu Organicznego. W rozmowie z Szymonem Kępką przedstawia najważniejsze wnioski z raportu, którego jest współautorem, poświęconego wpływowi wojny na ukraiński system nauki, technologii i innowacji oraz możliwości wykorzystania tych doświadczeń przez Polskę i Unię Europejską.
Wojna przyspieszyła rozwój i wdrażanie technologii
Pełnoskalowa rosyjska inwazja w 2022 roku wymusiła reorganizację ukraińskiego sektora nauki. Pomimo zniszczenia laboratoriów, ograniczenia nakładów na badania i rozwój o około 40% oraz przymusowej relokacji naukowców, Ukraina zdołała utrzymać zdolność do rozwijania nowych technologii.
Jak podkreśla prof. Rafał Łukasik, kluczowe znaczenie miało zacieśnienie współpracy między nauką, przemysłem i sektorem prywatnym oraz skrócenie czasu od opracowania rozwiązania do jego wdrożenia.
Od pomysłu do wdrożenia w kilka tygodni
Jednym z przykładów przyspieszenia innowacji jest rozwój ukraińskiego sektora dronów. Technologie są modyfikowane na podstawie informacji płynących bezpośrednio z frontu, a nowe rozwiązania mogą trafiać do użytkowników w ciągu kilku tygodni.
Istotną rolę odgrywa program Brave1, który łączy finansowanie, testowanie i rozwój technologii obronnych. Ekspert wskazuje, że doświadczenia Ukrainy pokazują znaczenie elastycznych procedur, sprawnej organizacji i szybkiego podejmowania decyzji, również w kontekście polskiego systemu innowacji.
Cyfryzacja i energetyka fundamentem odporności państwa
Wojna pokazała także znaczenie infrastruktury cyfrowej i energetycznej. Ukraińska aplikacja Diia została dostosowana do potrzeb sytuacji kryzysowej, umożliwiając m.in. rejestrację osób przesiedlonych i zgłaszanie szkód.
Z kolei ataki na infrastrukturę energetyczną uwidoczniły potrzebę rozwijania rozproszonych źródeł energii i niezależnych systemów zasilania obiektów infrastruktury krytycznej, takich jak szpitale czy wodociągi.
Polska nauka musi być przygotowana na kryzysy
Czy polskie uczelnie i instytuty badawcze są przygotowane na długotrwały brak energii, zakłócenia łączności lub konieczność relokacji pracowników? Prof. Rafał Łukasik zwraca uwagę na potrzebę wcześniejszego przygotowania procedur zapewniających ciągłość badań, ochronę danych i zabezpieczenie aparatury naukowej.
Ekspert podkreśla również, że odporność technologiczna wykracza poza przemysł obronny. Obejmuje także bezpieczeństwo energetyczne, lekowe i odbudowę europejskich zdolności produkcyjnych, m.in. w obszarze mikroelektroniki.
Innowacyjność i bezpieczeństwo wymagają przygotowania przed kryzysem
Najważniejszym wnioskiem rozmowy jest potrzeba budowania systemu nauki i innowacji, który potrafi szybko reagować na zmieniające się zagrożenia. Ukraińskie doświadczenia pokazują, że o skuteczności technologii decydują nie tylko dostępne środki, ale również współpraca, sprawna organizacja i zdolność do szybkiego wdrażania rozwiązań.
Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania kolejnego odcinka Łukasiewicz – ITECH PODCAST.
Odcinek dostępny jest na naszym kanale YouTube, Spotify i Apple Podcasts.