Jak zwiększyć udział polskich podmiotów w programie Horyzont Europa? W jaki sposób budować europejską suwerenność technologiczną i skuteczniej przekładać wyniki badań na rynkowe sukcesy? Odpowiedzi na te pytania szukali uczestnicy piątej edycji konferencji Horizon4Poland’26, która zgromadziła blisko 300 przedstawicieli świata nauki, biznesu, administracji publicznej i organizacji wspierających innowacje. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Branżowe Punkty Kontaktowe oraz Łukasiewicz – ITECH Instytut Innowacji i Technologii.
Tegoroczna edycja poświęcona była przyszłości programu Horyzont Europa, technologiom strategicznym, sektorowi kosmicznemu, transformacji energetycznej, współpracy w ramach partnerstw europejskich oraz budowaniu europejskiej konkurencyjności opartej na wiedzy i innowacjach.
Polska coraz skuteczniej sięga po środki z Horyzontu Europa
Otwierający konferencję profesor Andrzej Szeptycki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, przypomniał, że Horyzont Europa jest największym europejskim programem finansującym badania i innowacje. Zwrócił uwagę, że polskie podmioty pozyskują coraz więcej środków europejskich na badania i rozwój, jednak naszą ambicją powinno być nie tylko uczestniczenie w międzynarodowych konsorcjach, ale inicjowanie projektów i obejmowanie roli liderów europejskiej nauki oraz innowacji.
Dr Katarzyna Smyk, dyrektorka Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce, wskazywała z kolei, że inwestycje w badania i rozwój są dziś elementem długofalowej strategii budowania konkurencyjności Europy w oparciu o wiedzę, talenty i innowacje.
Dr Hubert Cichocki, prezes Centrum Łukasiewicz, zwrócił uwagę, że samo zwiększanie finansowania badań nie wystarczy. „Przekształcenie wynalazku w innowację wymaga zarówno naukowców gotowych transferować wiedzę do gospodarki, jak i silnych przedsiębiorstw zdolnych ją wdrożyć i przekuć w rentowny model biznesowy” – podkreślił dr Hubert Cichocki.
Od polskiego startupu do europejskiego lidera sektora kosmicznego
Jednym z punktów programu było wystąpienie dr. hab. Grzegorza Brony, prezesa zarządu Creotech Instruments S.A. Opowiadając historię rozwoju firmy pokazał, jak konsekwentne inwestowanie w badania i rozwój, wsparcie środkami publicznymi oraz odwaga w realizacji ambitnych celów pozwoliły przekształcić niewielkie przedsiębiorstwo w jedną z najbardziej innowacyjnych spółek technologicznych w Polsce.
Creotech Instruments produkuje obecnie około 10 satelitów rocznie, zatrudnia ponad 400 osób, a 95 proc. jego kapitału pozostaje w polskich rękach. Jak podkreślał Grzegorz Brona, kolejnym celem firmy jest udział w realizacji polskiej i europejskiej misji księżycowej.
Jaka przyszłość programu Horyzont Europa?
Jednym z głównych tematów konferencji była przyszłość unijnego finansowania badań i innowacji po 2027 roku. W debacie poświęconej temu zagadnieniu uczestniczyli: Michał Goszczyński, dyrektor departamentu współpracy międzynarodowej w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, prof. dr hab. Jolanta Itrich-Drabarek, wiceprezes ds. badawczych w Centrum Łukasiewicz, Marcin Kwasowski, zastępca dyrektora departamentu ekonomicznego w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, dr Tomasz Mazuryk, współzałożyciel i CEO FundingBox Group, prof. dr hab. Krzysztof Pyrć, prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz dr Katarzyna Smyk, dyrektorka Biura Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce. Moderatorem dyskusji był dr Michał Matlak, dyrektor Łukasiewicz – ITECH Instytut Innowacji i Technologii.
Uczestnicy dyskusji wskazywali, że trwające obecnie negocjacje dotyczące kolejnego budżetu Unii Europejskiej odbywają się w szczególnie wymagającym otoczeniu geopolitycznym, co może przełożyć się na wysokość nakładów dedykowanych w przyszłej perspektywie budżetowej na programy wspierające innowacje. Paneliści zwracali uwagę, że ambicją Polski powinno być nie tylko zwiększanie udziału w europejskich projektach, ale także bardziej skuteczne przekładanie wyników badań na rozwiązania rynkowe. W tym kontekście podkreślano rolę Branżowych Punktów Kontaktowych jako kluczowego elementu krajowego ekosystemu wsparcia innowacji i pomostu między nauką a przemysłem. Wskazywano również na znaczenie inwestycji w nowoczesną infrastrukturę badawczą. Sieć Badawcza Łukasiewicz, wykorzystując środki m.in. z Krajowego Planu Odbudowy, znacząco rozbudowała własne zaplecze technologiczne. Stworzyła tym samym warunki do walidacji prototypów, prowadzenia testów pilotażowych oraz komercjalizacji innowacji – co ma szczególne znaczenie dla firm z sektora MŚP, które rzadko dysponują zasobami niezbędnymi do samodzielnego realizowania tak zaawansowanych przedsięwzięć.
Uczestnicy debaty podkreślali, że obok zwiększania finansowania kluczowe znaczenie mają także jasne regulacje, ograniczanie barier systemowych oraz wspieranie przedsiębiorców w pozyskiwaniu kapitału na rozwój i komercjalizację innowacyjnych rozwiązań.
Technologie kosmiczne i europejska suwerenność technologiczna
Dużym zainteresowaniem cieszyła się debata poświęcona sektorowi kosmicznemu i technologiom strategicznym. W panelu moderowanym przez Jana Jęcza z Polityki Insight uczestniczyli: Michał Chwieduk, kierownik Centrum Inkubacji Biznesowej Europejskiej Agencji Kosmicznej w Polsce, dr Jędrzej Kowalewski, prezes zarządu Scanway S.A., Monika Machowska, zastępca dyrektora działu parku technologicznego w Krakowskim Parku Technologicznym oraz prof. dr hab. Dorota Pawlak, prezes zarządu ENSEMBLE3.
Eksperci zgodnie podkreślali, że europejska suwerenność technologiczna nie oznacza izolacji od partnerów międzynarodowych, lecz zdolność do budowania własnych kompetencji, rozwijania kluczowych technologii i utrzymywania odporności łańcuchów dostaw. W tym kontekście stawianie na rozwój local content pozwoli na wzmacnianie europejskich i polskich rozwiązań, które mogą następnie stać się wiodącymi technologiami w międzynarodowych projektach.
Wśród najważniejszych wyzwań wskazywano konieczność zapewnienia dostępu do strategicznych materiałów, komponentów i podzespołów wykorzystywanych m.in. w technologiach kosmicznych, fotonicznych i półprzewodnikowych. Dyskutowano również o potrzebie tworzenia pełnego ekosystemu rozwoju innowacji – od badań naukowych i finansowania, przez rozwój infrastruktury oraz wsparcie startupów, po integrację przemysłu i skalowanie rozwiązań na rynku.
Paneliści zwracali uwagę, że polskie firmy coraz śmielej konkurują na rynkach międzynarodowych, a rozwój technologii kosmicznych stanowi obecnie fundament nie tylko wzrostu gospodarczego, ale i bezpieczeństwa państwa.
Polska i Turcja chcą rozwijać wspólne projekty innowacyjne
Debatę poświęconą polsko-tureckiej współpracy otworzył Ambasador Turcji w Polsce J.E. Rauf Alp Denktaş, który zwrócił uwagę na obszary oferujące największe perspektywy dla obu krajów: bezpieczeństwo, nowe technologie i wspólne projekty badawcze.
Panel pokazał, że potencjał współpracy wykracza daleko poza tradycyjne relacje handlowe. Uczestnicy dyskusji wskazywali na szczególnie duże możliwości rozwoju wspólnych projektów w obszarach nowych technologii, energetyki, obronności, czy cyberbezpieczeństwa. Podkreślano, że wciąż niewykorzystany pozostaje potencjał współpracy w programie Horyzont Europa oraz innych europejskich inicjatywach wspierających innowacje. Ważnym wątkiem była również potrzeba większego stopnia integracji środowisk naukowych, biznesowych i instytucjonalnych obu państw, a także lepszego wykorzystania potencjału kapitału ludzkiego i współpracy akademickiej jako fundamentu przyszłych przedsięwzięć technologicznych.
W panelu moderowanym przez Atillę Arda Beşen, założyciela i prezesa VolareVers udział wzięli: Iwona Bogucka, dyrektorka zarządzająca FND i CEO ISETIA, Oktay Ercan, ekspert ds. projektów UE w dyrekcji ds. Unii Europejskiej w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Republiki Turcji, dr hab. prof. UW Dorota Heidrich, pełnomocniczka prezesa Centrum Łukasiewicz ds. współpracy międzynarodowej, Witold Leśniak, były konsul generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Stambule oraz dr Konrad Maj, dyrektor Centrum HumanTech.
Transformacja energetyczna wymaga innowacji gotowych do wdrożenia
Istotnym elementem programu była również dyskusja o transformacji energetycznej i skalowaniu innowacji. Panel z udziałem dr hab. inż., prof. PŚ Damiana Gąsiorka – p.o. dyrektora w Łukasiewicz – Warszawski Instytut Technologiczny, dr hab. Leszka Jesienia, dyrektora ds. współpracy międzynarodowej w firmie Polskie Sieci Elektroenergetyczne, dr inż. Katarzyny Klejnowskiej z Łukasiewicz – Instytut Metali Nieżelaznych, Wojciecha Lacha, kierownika Zespołu Koordynacji Projektów Wodorowych w Orlen S.A. oraz Macieja Lipińskiego, analityka ds. polityki klimatyczno-energetycznej w Instytucie Reform moderowany był przez Michała Niewiadomskiego, założyciela i prezesa Klubu Energetycznego.
Eksperci podkreślali, że wyzwaniem nie jest już wyłącznie opracowywanie nowych technologii, lecz skuteczne przeprowadzanie ich przez etap demonstracji, wdrożenia i komercjalizacji. Niekiedy największą barierą są uwarunkowania prawne i brak odpowiednich przepisów pozwalających na sprawne włączenie nowych rozwiązań do systemu. Rozmawiano również o magazynowaniu energii, technologiach wodorowych, które mogą stanowić kluczowy element polskiego miksu energetycznego, cyfryzacji sektora energetycznego oraz rozwiązaniach dual-use, znajdujących zastosowanie zarówno w sektorze cywilnym, jak i obronnym.
Zdaniem uczestników debaty powodzenie transformacji energetycznej będzie zależało od ścisłej współpracy nauki, przemysłu, instytucji finansujących oraz przedsiębiorstw zdolnych do wdrażania i skalowania nowych rozwiązań.
Partnerstwa, które tworzą realną wartość
W programie znalazł się również panel poświęcony europejskim partnerstwom w obszarze wspierania innowacji. Jego uczestnicy podkreślali, że największą wartością partnerstw jest budowanie trwałych relacji, wymiana wiedzy oraz wspólne wyznaczanie kierunków rozwoju technologii.
Dyskutowano także o konieczności silniejszego włączania podmiotów z Europy Środkowo-Wschodniej w tworzenie międzynarodowych konsorcjów już na etapie definiowania agend badawczych i przygotowywania projektów. Dla rozwoju efektywnych partnerstw znaczenie ma również zaangażowanie dużych firm, które powinny grać role liderów, przejmując na siebie część ryzyk trudnych do udźwignięcia przez MŚP, a także większe otwarcie przetargów publicznych na innowacje.
Udział w dyskusji wzięli: Joanna Broy, liderka ekosystemu dla Polski, EIT Health, dr inż. Jakub Kruszyński z Orlen S.A., dr inż. Adam Piotrowski, CEO Vigo Photonics oraz Magali Poinot, head of governance, Innovative Health Initiative, a moderatorką była dr Monika Ślęzak, koordynatorka Branżowego Punktu Kontaktowego Technologie Medyczne i Zdrowie, Łukasiewicz – PORT.
Od laboratorium do rynku
Konferencję zakończyła sesja „Innovation Success Stories”, podczas której przedsiębiorcy i przedstawiciele świata nauki zaprezentowali przykłady projektów skutecznie przełożonych na konkretne produkty i usługi. Wśród omawianych inicjatyw znalazły się innowacje medyczne o globalnym potencjale, takie jak urządzenie do podawania leków przez błony śluzowe jamy ustnej czy syntetyczne nośniki tlenu wykorzystywane w transplantologii zaprezentowane przez prof. dr hab. inż. Tomasza Ciacha z Politechniki Warszawskiej. Kolejnymi innowacjami były m.in.: projekt Circular Fuels Orlenu dotyczący produkcji zrównoważonego paliwa lotniczego z drewna pochodzącego z rozbiórek oraz doświadczenia zdobyte podczas realizacji projektu ASSURED-UAM finansowanego w programie Horyzont 2020 zaprezentowane przez dr inż. Bartosza Dziugieła z Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa.
Ważną częścią wydarzenia była sesja matchmakingowa, podczas której przedstawiciele firm, uczelni, instytutów badawczych i organizacji wspierających innowacje brali udział w indywidualnych spotkaniach ukierunkowanych na rozwój wspólnych projektów oraz budowanie konsorcjów do przyszłych konkursów programu Horyzont Europa. Ponadto blisko 20 podmiotów z Polski, Francji czy Turcji prezentowało swoje doświadczenia i innowacje w Innovation Expo – strefie wystawienniczej dostępnej przez cały czas trwania konferencji.
Kolejnym punktem programu były warsztaty „Health Innovation Design Sprint. Wspólne projektowanie przyszłości ochrony zdrowia z wykorzystaniem Virtual Human Twins”, poświęcone wykorzystaniu cyfrowych bliźniaków człowieka w rozwoju nowoczesnej medycyny.
Horizon4Poland’26 po raz kolejny potwierdził, że skuteczny rozwój innowacji wymaga współpracy nauki, biznesu i administracji. W obliczu rosnącej konkurencji technologicznej na świecie oraz wyzwań związanych z bezpieczeństwem, transformacją energetyczną i cyfrową, budowanie silnego ekosystemu innowacji staje się jednym z kluczowych warunków dalszego rozwoju Polski i Europy.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom za obecność, prelegentom za interesującą dyskusję, a partnerom za wsparcie.
Partnerami wydarzenia byli: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Pan Marcin Kulasek, Ministerstwo Rozwoju i Technologii, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce, Sieć Badawcza Łukasiewicz, EIT Community Hub Poland, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, Krajowa Izba Gospodarcza, Konfederacja Lewiatan
Patroni medialni: Dziennik Gazeta Prawna, Forsal.pl, My Company, Mam Startup
