Rozwój energetyki jądrowej wymaga nie tylko inwestycji w nowe elektrownie, lecz także budowy zaplecza badawczego, kompetencji technologicznych i krajowych łańcuchów dostaw. O tych wyzwaniach oraz możliwościach współpracy polsko-szwedzkiej rozmawiano 19 października w Łukasiewicz – ITECH podczas wizyty przedstawiciela szwedzkiego instytutu RISE (Research Institutes of Sweden). W centrum dyskusji znalazły się zaawansowane technologie materiałowe, infrastruktura badawcza i perspektywy wspólnych projektów naukowych.
Gościem Instytutu był Per Seltborg, odpowiedzialny za badania strategiczne i rozwój biznesowy w RISE – szwedzkim państwowym instytucie badawczym, łączącym kompetencje naukowe z potrzebami przemysłu i administracji publicznej. W spotkaniu uczestniczyli również prof. Wacław Gudowski, specjalista w dziedzinie fizyki reaktorów i fizyki neutronowej z Królewskiego Instytutu Technologii (KTH) w Sztokholmie, oraz dr Marcin Kardas, zastępca dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych ds. Innowacji i Wdrożeń.
Wizyta odbyła się w kontekście dynamicznych zmian w europejskim sektorze energetycznym. Szwecja, posiadająca wieloletnie doświadczenie w wykorzystaniu energii jądrowej, planuje rozbudowę swojego potencjału wytwórczego o około 10 GW nowych mocy do 2045 roku. Per Seltborg przedstawił działania RISE wspierające te ambicje, obejmujące m.in. rozwój technologii paliw jądrowych, badania nad materiałami i bezpieczeństwem instalacji oraz prace nad utworzeniem nowego reaktora badawczego. Ważnym elementem szwedzkiej strategii jest również przygotowanie krajowego przemysłu do udziału w inwestycjach jądrowych, w tym rozwój systemów kwalifikacji dostawców oraz wzmacnianie zaplecza naukowo-technologicznego. RISE angażuje się ponadto w europejskie inicjatywy badawcze, takie jak EURAD-2, poświęcona gospodarce odpadami promieniotwórczymi, oraz CONNECT-NM, dotycząca materiałów dla energetyki jądrowej.
Polskie kompetencje badawcze zaprezentował dr Szymon Wiktorowicz, kierownik Centrum Analiz i Rozwoju Technologii Łukasiewicz – ITECH. Przedstawił działalność Instytutu oraz potencjał technologiczny całej Sieci Badawczej Łukasiewicz, wskazując rozwiązania, które mogą znaleźć zastosowanie w rozwijającym się sektorze jądrowym. Obejmują one m.in. zaawansowane materiały i powłoki ochronne, technologie wytwarzania przyrostowego, systemy monitorowania infrastruktury oraz metody diagnostyki i kontroli bezpieczeństwa instalacji. Kompetencje te mogą wspierać zarówno projektowanie i budowę nowych obiektów, jak i ich późniejszą eksploatację.
O działalności Centrum Badań nad Transformacją Energetyczną opowiedział Maciej Skuza, przedstawiając analityczny wymiar prac prowadzonych w Łukasiewicz – ITECH. Badania Centrum koncentrują się na gospodarczych, technologicznych, regulacyjnych i społecznych uwarunkowaniach transformacji energetycznej. Obejmują identyfikację barier wdrażania nowych technologii, ocenę ryzyk oraz opracowywanie rekomendacji dla polityk publicznych. Takie podejście pozwala analizować rozwój energetyki jądrowej nie tylko jako przedsięwzięcie technologiczne, lecz także jako proces wymagający odpowiednich regulacji, kompetencji, finansowania i współpracy wielu podmiotów.
Z ramienia Łukasiewicz – ITECH w rozmowach wziął także udział Zdzisław Galicki, zastępca dyrektora Łukasiewicz – ITECH ds. administracyjno-finansowych.
Spotkanie pokazało, że doświadczenia Szwecji w rozwijaniu zaplecza technologicznego i przemysłowego dla energetyki jądrowej mogą stanowić ważny punkt odniesienia dla Polski. Jednocześnie kompetencje instytutów Sieci Badawczej Łukasiewicz stwarzają możliwości włączenia polskiego środowiska badawczego w międzynarodowe przedsięwzięcia technologiczne.
