Łukasiewicz – ITECH był w tym roku partnerem konferencji Warsaw European Conversation 2026 poświęconej największym wyzwaniom stojącym przed Europą. Już po raz czwarty organizują ją Polityka Insight we współpracy z European Council on Foreign Relations. Tegoroczna edycja koncentrowała się na palących wyzwaniach stojących przed naszym kontynentem – dyskutowane były konkurencyjność gospodarcza, bezpieczeństwo oraz transformacja energetyczna, które bezpośrednio wpływają na europejską suwerenność
Komisarz UE ds. budżetu Piotr Serafin otworzył konferencję mocnym pozytywnym sygnałem: Unia pozostaje najlepszym na świecie miejscem do życia – udowadniamy, że rozwój może iść w parze ze sprawiedliwością społeczną. Unia Europejska jest dziś jednak poważnie wystawiona na skutki dwóch wojen, których nie wywołała, dlatego podejmuje priorytetowo wyzwanie w dziedzinie obrony. W następnym wieloletnim budżecie proponuje się 131 mld euro na inwestycje w nowoczesny przemysł obronny (pięć razy więcej niż dotychczas).
Podczas okrągłego stołu pt. „The European Space Sector: Driving Innovation and Growth”, zorganizowanego przez Łukasiewicz – ITECH, rozmawialiśmy o potencjale rozwoju krajowego sektora kosmicznego i jego roli w zdobywaniu europejskiej autonomii technologicznej.
W centrum uwagi był, przedstawiany szczegółowo przez Michał Pakosz z Łukasiewicz – ILOT, Program Badań Kosmicznych Sieci Badawczej Łukasiewicz o wartości ok. 2,4 mld zł do 2035 r, który ma wzmocnić rolę Polski jako kraju z ważnym głosem w rozwoju technologii kosmicznych. Jego trzy komponenty – rozwijanie ładunków misji kosmicznych, platform satelitarnych, ale przede wszystkich technologie wynoszenia platform na orbitę to ważna część europejskich zdolności.
Jak podkreślał zastępca dyrektora Centrum Technologii Kosmicznych w ILOT: „Dwa lata temu, w lipcu 2024 roku, osiągnęliśmy przestrzeń kosmiczną dzięki suborbitalnemu startowi rakiety BURSZTYN, co sprawiło, że Polska ponownie dołączyła do elitarnego grona państw na świecie, które potrafią zbudować rakietę i wynieść jej ładunek w kosmos. (…) Uważamy, że to doskonały moment na inwestycje w sektor kosmiczny oraz na zaproszenie do współpracy biznesu, uczelni i instytucji badawczych. W ramach programu skupiamy obecnie 17 z 22 instytutów, które zrealizowały już ponad 50 projektów dla Europejskiej Agencji Kosmicznej.”
Wiele zadań realizowanych także w ramach European Space Agency – ESA daje szanse polskim firmom na pozyskiwanie budujących ich potencjał kontraktów. Biorący udział w wydarzeniu przedstawiciele sektora, m.in. ICEYE Polska, CloudFerro S.A., Creotech Instruments S.A., SATIM Monitoring Satelitarny identyfikowali synergie powiązane z Programem i zwracali uwagę na najważniejsze elementy powodzenia jego ambicji.
Gen. Mieczysław Cieniuch, były Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, nie pozostawił wątpliwości co do roli kosmosu: “Kosmos stał się kluczowym elementem skuteczności militarnej. Nowoczesne systemy uzbrojenia w dużym stopniu opierają się na danych satelitarnych, umożliwiających precyzyjne uderzenia. Siły zbrojne codziennie wykorzystują satelity do nawigacji, rozpoznania, wywiadu i łączności. Dostrzegając tę zmianę, Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego oficjalnie uznała przestrzeń kosmiczną za domenę operacyjną w 2019 roku podczas szczytu w Londynie. Decyzja ta potwierdziła, że przestrzeń kosmiczna jest kluczowa dla odstraszania i obrony i musi być chroniona na równi z innymi domenami.”
Generał wskazał, że podejście dual-use, na które stawia Sieć Badawcza Łukasiewicz, jest kluczem do strategicznej niezależności Polski.
Uczestnicy debaty zgadzali się, że Polska musi budować suwerenność i bezpieczeństwo kosmiczne. Sektor posiada wiele innowacyjnych inicjatyw, ale boryka się z wysokimi barierami wejścia – poza poziomem technicznym, także natury finansowej. Państwo może pełnić funkcję integratora w projektach, np. w obszarze rakiet. Program Badań Kosmicznych Sieci Łukasiewicz integruje dotychczas rozproszone działania i ma zapewnić lepszą synergię współpracy. Dlatego też został pomyślany jako program otwarty – zapraszamy do niego firmy, przemysł, uczelnie i jednostki badawczo-rozwojowe. Chcemy wspólnie inwestować i rozwijać technologie kosmiczne.
Przedstawiciele biznesu i środowisk akademickich byli zgodni: kompetencje Łukasiewicza pozwalają budować rozwiązania end-to-end, od koncepcji do gotowego produktu. Polska nie powinna jedynie odpowiadać na wymagania Unii Europejskiej. Powinna aktywnie kształtować własne bezpieczeństwo.
Wydarzenie było doskonałą okazją do zaprezentowania działalności Łukasiewicz – ITECH w szerszym gronie ekspertów i biznesu. Jak podkreślił dyrektor Michał Matlak: „Jesteśmy think tankiem działającym w ramach Sieci Łukasiewicz i pracującym na rzecz polskiego rządu, dostarczając analizy dotyczące polityki technologicznej oraz różnych jej aspektów. Mamy dwa główne cele. Pierwszym jest wzmocnienie polskiej suwerenności technologicznej, a tym samym bezpieczeństwa Polski. Drugim głównym celem jest praca nad tym, jak przekształcić rosnące wydatki wojskowe w stabilny motor wzrostu.”